रसायन विज्ञान · परीक्षा के लिए ज़रूरी बातें · 51 में से मुख्य टॉपिक 48
आम नाम, सूत्र और यौगिक
बार-बार पूछे जाने वाले यौगिक, उनके आम नाम और उपयोग।
अंदर 44 चीज़ेंपढ़े गए RPSC/RSSB पेपरों में 20 बार पूछा गया, आख़िरी बार 2024 मेंCHE-48
- 1
साधारण नमक (NaCl); खाने का सोडा (NaHCO3); धोने का सोडा (Na2CO3·10H2O); ब्लीचिंग पाउडर (CaOCl2); प्लास्टर ऑफ़ पेरिस (CaSO4·½H2O); जिप्सम (CaSO4·2H2O); बिना बुझा चूना (CaO); बुझा चूना (Ca(OH)2); चूना-पत्थर/संगमरमर/खड़िया (CaCO3)
- साधारण नमक (NaCl)
- खाने का सोडा (NaHCO3)
- धावन सोडा (Na2CO3·10H2O)
- विरंजक चूर्ण (CaOCl2)
- प्लास्टर ऑफ़ पेरिस (CaSO4·½H2O)
- जिप्सम (CaSO4·2H2O)
- बिना बुझा चूना (quick lime, CaO)
- बुझा हुआ चूना (slaked lime, Ca(OH)2)
- चूना पत्थर/संगमरमर/खड़िया (CaCO3)
- 2
नीला थोथा (CuSO4·5H2O); हरा कसीस (FeSO4·7H2O); सफ़ेद कसीस (ZnSO4·7H2O); एप्सम लवण (MgSO4·7H2O); ग्लॉबर लवण (Na2SO4·10H2O); फिटकरी (पोटाश एलम); कास्टिक सोडा (NaOH); कास्टिक पोटाश (KOH)
- नीला थोथा (blue vitriol, CuSO4·5H2O)
- हरा कसीस (green vitriol, FeSO4·7H2O)
- सफ़ेद कसीस (white vitriol, ZnSO4·7H2O)
- एप्सम लवण (MgSO4·7H2O)
- ग्लॉबर लवण (Na2SO4·10H2O)
- फिटकरी (पोटाश एलम)
- कास्टिक सोडा (NaOH)
- कास्टिक पोटाश (KOH)
- 3
हँसाने वाली गैस (N2O); शुष्क बर्फ़ (ठोस CO2); भारी जल (D2O); मार्श गैस (मीथेन); कसीस का तेल (H2SO4); म्यूरिएटिक अम्ल (HCl); अम्लराज (HCl + HNO3, 3:1); नौसादर (NH4Cl); मोर लवण (फ़ेरस अमोनियम सल्फ़ेट)
- हँसाने वाली गैस (laughing gas, N2O)
- शुष्क बर्फ़ (ठोस CO2)
- भारी जल (D2O)
- मार्श गैस (मीथेन)
- गंधक का तेल (oil of vitriol, H2SO4)
- म्यूरिएटिक अम्ल (HCl)
- अम्लराज (aqua regia, HCl + HNO3, 3:1)
- नौसादर (sal ammoniac, NH4Cl)
- मोर लवण (फेरस अमोनियम सल्फेट)
- 4
रोज़मर्रा के जीवन में अम्ल
- साइट्रिक (नींबू)
- लैक्टिक (दही)
- एसिटिक (सिरका)
- टार्टरिक (इमली)
- ऑक्सैलिक (टमाटर, पालक)
- फ़ॉर्मिक (चींटी का डंक)
- मैलिक (सेब)
- 5
गैसें और उनके उपयोग
- ऑक्सीजन चक्र
- नाइट्रोजन चक्र
- कार्बन डाइऑक्साइड
- क्लोरीन (जल शोधन)
- अमोनिया (उर्वरक, हैबर प्रक्रम)
- उत्कृष्ट गैसें (नियॉन साइन, बल्ब में आर्गन, गुब्बारों में हीलियम)
